Onbekend - 5 jaar geleden
De melkplas droogt op, de prijzen stijgen
Melk, wie heeft ooit gedacht dat melk duurder in plaats van goedkoper wordt? Melk wordt een grondstof net als alle andere nu de subsidies in Europa verdwijnen. Droogte in Australië laat zich in Europa voelen
AMSTERDAM - Bij Domino's Pizza maken ze zich zorgen. Niet dat de pizzaboer bang is voor een teruglopende vraag. Integendeel. Het bedrijf vreest dat het te maken krijgt met flink oplopende kosten. Op de wereldmarkt stijgt de prijs van melk razendsnel. Dat zal spoedig gevolgen hebben voor de prijs van mozzarella en andere kazen, redeneert het bestuur van het Amerikaanse concern. En aangezien kaas 30 procent van de kosten van een pizza bepaalt, vreest Domino's Pizza dat de winstgevendheid wel eens rap kan afnemen.
De prijs van zuivel speelde tot voor kort nauwelijks een rol in de bedrijfsvoering van ondernemingen als Domino's Pizza - of chocolademaker Hershey, die onlangs zelfs met een winstwaarschuwing naar buiten trad. Vijftig jaar lang wist de melkprijs immers niet eens de inflatie bij te houden. Maar nu lijkt de trend duidelijk gekeerd.
'Melkverwerkende bedrijven en consumenten zullen moeten wennen aan hogere prijzen voor zuivelproducten', zegt analist Mark Voorbergen van de Rabobank Groep. 'Na de rally op de energie-, metalen- en graanmarkten zien we nu ook de prijsniveaus op de zuivelmarkt flink aantrekken.'
Het probleem is dat de voorraden in de wereld vrijwel zijn weggewerkt, stelt Voorbergen. 'In krappe markten zie je dan dat er maar weinig voor nodig is om de prijzen te doen exploderen. Dat is in het melk niet anders.' Volgens de analist blijft het aanbod momenteel achter, terwijl aan de vraagzijde alles meezit.
Australië, een van de belangrijkste exporteurs van melk, kampt bijvoorbeeld met extreme droogte. Daardoor daalt de productie dit jaar met zeker 10 procent. Aan de andere kant stijgt de vraag snel in Latijns Amerika, het Midden-Oosten en Oost-Azië. Daar worden mensen rijker en dat betekent dat ze zich een ander, meer westers eetpatroon aanmeten. 'Kinderen krijgen melk op school en volwassenen eten bijvoorbeeld steeds meer softijs, maar ook hamburgers bij McDonald's waarop natuurlijk wel een plak kaas zit', zegt Voorbergen.
Een probleem voor de beschouwer van de melkmarkt is dat dé wereldmarktprijs eigenlijk niet bestaat. Koeienmelk is niet altijd en overal van dezelfde kwaliteit. Zo schommelt de hoeveelheid vet en eiwitten in de melk nogal en dat heeft consequenties voor wat er met de melk gedaan wordt. Maar belangrijker is dat het niet onbeperkt houdbaar is. Als de vraag in het Verre Oosten plotseling enorm toeneemt, kunnen melkbedrijven in Europa niet simpelweg wat tankers met melk vullen en de oceaan over sturen om daar de nood te lenigen. Schaarste in Azië zal daarom daar tot prijsstijgingen leiden. In Europa hoeft er niet direct iets te veranderen.
De zuivelmarkt is lokaal georganiseerd. Boeren brengen hun melk naar de fabriek. Daar wordt er onder meer kaas, boter, magere drinkmelk, koffiemelk, en halfvolle yoghurt van gemaakt, al naar gelang de prijs die er voor de verschillende producten in de winkel betaald wordt. Als er veel vraag is naar kaas en de prijs stijgt, kan er besloten worden meer melk aan te wenden voor kaas. Dat gaat dan ten koste van bijvoorbeeld boter.
De prijs van melk is daarmee de resultante van prijsbewegingen van de producten die ervan gemaakt worden. Wat dat betreft lijkt de zuivelmarkt op de oliemarkt, waar de prijs van ruwe olie wordt bepaald door de voortdurend wisselende behoefte aan onder meer benzine, huisbrandolie en nafta.
Toch zijn de lokale zuivelmarkten geen volkomen gescheiden markten. Er is een link met de wereldmarkt en die bestaat uit melkpoeder. Poeder is niets anders dan gedroogde melk. Het is lang houdbaar, gemakkelijk te transporteren en daarmee een mooi medium voor eventuele melkoverschotten. Als er ergens in de wereld schaarste aan melk ontstaat, kan melkpoeder in de behoefte voorzien.
Omdat Europa en de Verenigde Staten jarenlang veel meer melk produceerden dan nodig was, zorgden die overschotten ervoor dat de poederprijs heel lang schommelde tussen de $ 1800 en $ 2000 per ton. Vorig jaar werd er bijna $ 2200 neergelegd, maar inmiddels wordt er al $ 4500 betaald voor een ton melkpoeder. Door die ruime prijsverdubbeling, zullen melkfabrieken een groter deel van de melk omzetten in poeder. Er blijft dan minder melk over voor andere producten, waardoor die vanzelf in prijs zullen stijgen. In Europa is boter het afgelopen jaar al 17% duurder geworden. Andere melkproducten hebben nog maar nauwelijks een reactie laten zien, maar dat die er komt is volgens analisten onvermijdelijk.
Voor de Nederlandse boer en zijn collega elders in Europa is dat goed nieuws. Veel melkveehouders waren namelijk zeer bevreesd voor forse prijsdalingen, omdat de Europese Unie langzaam maar zeker z'n handen van de sector aftrekt. Tot 2004 garandeerde Europa een stabiele en relatief hoge melkprijs, maar sindsdien worden langzaam maar zeker de bemoeienissen teruggeschroefd. Exportsubsidies voor poeder en kaas zijn bijvoorbeeld al grotendeels afgeschaft en binnenkort gebeurt dat ook met boter. In 2013 moet de invloed van Europa zijn verdwenen, waarna twee jaar later ook het melkquotum wordt afgeschaft.
De prijsstijgingen op de wereldmarkt hebben er inmiddels voor gezorgd dat de gemiddelde opbrengst voor een Europese boer niet meer zo veel hoger ligt dan daarbuiten. 'De vraag is dan ook zo langzamerhand gerechtvaardigd of dat Europese landbouwbeleid niet wat sneller kan worden afgebouwd', zegt Rabo-analist Voorbergen.
Hij gelooft echter dat een stapsgewijze afbouw het beste is voor de sector. 'Ik vermoed een overreactie in de huidige prijsstijgingen. Het ziet er nu goed uit, maar hoe de markt er over een jaar uitziet, is moeilijk te zeggen.' Voorbergen weet wel dat de prijzen in Europa hevig zullen fluctueren als de politiek de handen van de sector trekt. 'Australische melkveehouders zijn gewend om voor een vrije markt te produceren, maar Europese boeren niet meer. Het is het beste als ze er rustig aan kunnen wennen.'
Melk, wie heeft ooit gedacht dat melk duurder in plaats van goedkoper wordt? Melk wordt een grondstof net als alle andere nu de subsidies in Europa verdwijnen. Droogte in Australië laat zich in Europa voelen
AMSTERDAM - Bij Domino's Pizza maken ze zich zorgen. Niet dat de pizzaboer bang is voor een teruglopende vraag. Integendeel. Het bedrijf vreest dat het te maken krijgt met flink oplopende kosten. Op de wereldmarkt stijgt de prijs van melk razendsnel. Dat zal spoedig gevolgen hebben voor de prijs van mozzarella en andere kazen, redeneert het bestuur van het Amerikaanse concern. En aangezien kaas 30 procent van de kosten van een pizza bepaalt, vreest Domino's Pizza dat de winstgevendheid wel eens rap kan afnemen.
De prijs van zuivel speelde tot voor kort nauwelijks een rol in de bedrijfsvoering van ondernemingen als Domino's Pizza - of chocolademaker Hershey, die onlangs zelfs met een winstwaarschuwing naar buiten trad. Vijftig jaar lang wist de melkprijs immers niet eens de inflatie bij te houden. Maar nu lijkt de trend duidelijk gekeerd.
'Melkverwerkende bedrijven en consumenten zullen moeten wennen aan hogere prijzen voor zuivelproducten', zegt analist Mark Voorbergen van de Rabobank Groep. 'Na de rally op de energie-, metalen- en graanmarkten zien we nu ook de prijsniveaus op de zuivelmarkt flink aantrekken.'
Het probleem is dat de voorraden in de wereld vrijwel zijn weggewerkt, stelt Voorbergen. 'In krappe markten zie je dan dat er maar weinig voor nodig is om de prijzen te doen exploderen. Dat is in het melk niet anders.' Volgens de analist blijft het aanbod momenteel achter, terwijl aan de vraagzijde alles meezit.
Australië, een van de belangrijkste exporteurs van melk, kampt bijvoorbeeld met extreme droogte. Daardoor daalt de productie dit jaar met zeker 10 procent. Aan de andere kant stijgt de vraag snel in Latijns Amerika, het Midden-Oosten en Oost-Azië. Daar worden mensen rijker en dat betekent dat ze zich een ander, meer westers eetpatroon aanmeten. 'Kinderen krijgen melk op school en volwassenen eten bijvoorbeeld steeds meer softijs, maar ook hamburgers bij McDonald's waarop natuurlijk wel een plak kaas zit', zegt Voorbergen.
Een probleem voor de beschouwer van de melkmarkt is dat dé wereldmarktprijs eigenlijk niet bestaat. Koeienmelk is niet altijd en overal van dezelfde kwaliteit. Zo schommelt de hoeveelheid vet en eiwitten in de melk nogal en dat heeft consequenties voor wat er met de melk gedaan wordt. Maar belangrijker is dat het niet onbeperkt houdbaar is. Als de vraag in het Verre Oosten plotseling enorm toeneemt, kunnen melkbedrijven in Europa niet simpelweg wat tankers met melk vullen en de oceaan over sturen om daar de nood te lenigen. Schaarste in Azië zal daarom daar tot prijsstijgingen leiden. In Europa hoeft er niet direct iets te veranderen.
De zuivelmarkt is lokaal georganiseerd. Boeren brengen hun melk naar de fabriek. Daar wordt er onder meer kaas, boter, magere drinkmelk, koffiemelk, en halfvolle yoghurt van gemaakt, al naar gelang de prijs die er voor de verschillende producten in de winkel betaald wordt. Als er veel vraag is naar kaas en de prijs stijgt, kan er besloten worden meer melk aan te wenden voor kaas. Dat gaat dan ten koste van bijvoorbeeld boter.
De prijs van melk is daarmee de resultante van prijsbewegingen van de producten die ervan gemaakt worden. Wat dat betreft lijkt de zuivelmarkt op de oliemarkt, waar de prijs van ruwe olie wordt bepaald door de voortdurend wisselende behoefte aan onder meer benzine, huisbrandolie en nafta.
Toch zijn de lokale zuivelmarkten geen volkomen gescheiden markten. Er is een link met de wereldmarkt en die bestaat uit melkpoeder. Poeder is niets anders dan gedroogde melk. Het is lang houdbaar, gemakkelijk te transporteren en daarmee een mooi medium voor eventuele melkoverschotten. Als er ergens in de wereld schaarste aan melk ontstaat, kan melkpoeder in de behoefte voorzien.
Omdat Europa en de Verenigde Staten jarenlang veel meer melk produceerden dan nodig was, zorgden die overschotten ervoor dat de poederprijs heel lang schommelde tussen de $ 1800 en $ 2000 per ton. Vorig jaar werd er bijna $ 2200 neergelegd, maar inmiddels wordt er al $ 4500 betaald voor een ton melkpoeder. Door die ruime prijsverdubbeling, zullen melkfabrieken een groter deel van de melk omzetten in poeder. Er blijft dan minder melk over voor andere producten, waardoor die vanzelf in prijs zullen stijgen. In Europa is boter het afgelopen jaar al 17% duurder geworden. Andere melkproducten hebben nog maar nauwelijks een reactie laten zien, maar dat die er komt is volgens analisten onvermijdelijk.
Voor de Nederlandse boer en zijn collega elders in Europa is dat goed nieuws. Veel melkveehouders waren namelijk zeer bevreesd voor forse prijsdalingen, omdat de Europese Unie langzaam maar zeker z'n handen van de sector aftrekt. Tot 2004 garandeerde Europa een stabiele en relatief hoge melkprijs, maar sindsdien worden langzaam maar zeker de bemoeienissen teruggeschroefd. Exportsubsidies voor poeder en kaas zijn bijvoorbeeld al grotendeels afgeschaft en binnenkort gebeurt dat ook met boter. In 2013 moet de invloed van Europa zijn verdwenen, waarna twee jaar later ook het melkquotum wordt afgeschaft.
De prijsstijgingen op de wereldmarkt hebben er inmiddels voor gezorgd dat de gemiddelde opbrengst voor een Europese boer niet meer zo veel hoger ligt dan daarbuiten. 'De vraag is dan ook zo langzamerhand gerechtvaardigd of dat Europese landbouwbeleid niet wat sneller kan worden afgebouwd', zegt Rabo-analist Voorbergen.
Hij gelooft echter dat een stapsgewijze afbouw het beste is voor de sector. 'Ik vermoed een overreactie in de huidige prijsstijgingen. Het ziet er nu goed uit, maar hoe de markt er over een jaar uitziet, is moeilijk te zeggen.' Voorbergen weet wel dat de prijzen in Europa hevig zullen fluctueren als de politiek de handen van de sector trekt. 'Australische melkveehouders zijn gewend om voor een vrije markt te produceren, maar Europese boeren niet meer. Het is het beste als ze er rustig aan kunnen wennen.'
Dit topic is eerder geplaatst op het Melkquotum prikbord.
